تاملاتی در مباحث فرهنگ اسلامی

مقالات و نوشته‌های کوتاهی که در قالب این مجموعه تقدیم خوانندگان و پژوهشگران می‌شود، حاصل فعالیت پژوهشی نگارنده در طول زمانی حدود دو دهه است که هر کدام به نوبه خود به مناسبتی نوشته شده و در عمل، به اسباب گوناگون نشر آنها تحقق نیافته است. این آثار گاه محصول جانبی طرح‌های در دست اجرا بوده و گاه مقالات ارائه شده به همایش‌ها و رخدادهای علمی که عملا مجموعه آثار آن منتشر نشده است. به هر روی، هر کدام از این مقالات و نوشته‌های کوتاه، محصول یک مقطع از زندگی مؤلف در طول این دو دهه است که با وجود تنوع موضوعی و تنوع روش شناختی، می‌تواند هم درزمانی و هم همزمانی ارزیابی شود. ارزیابی درزمانی بدان معنا که نگارنده مانند هر جوینده دانش، مقاطع گوناگونی را در طول دو دهه اخیر سپری کرده، هر از گاهی بر یک حوزه موضوعی تمرکز یافته، با حوزه‌ای تازه از دانش انس گرفته و بدان تعلق خاطری یافته و سپس راه به سوی حوزه‌های دیگر گشوده است.

آنچه درباره تنوع موضوعات و نگاه درزمانی بدان گفته شد، به همان اندازه می‌توان درباره تنوع روش‌شناسی مقالات نیز صادق باشد. به هر روی، در دوره‌های مختلف از زندگی علمی نگارنده، وی با حوزه‌های روشی مختلف آشنا شده، بر کاربرد آنها ممارست ورزیده و آنها را به بوته عمل کشیده است. پس طبیعی است که از حیث روش‌شناسی نیز این مقالات از یک روند رو به گسترش در سودبری از روش‌های پژوهش برخوردارند باشند که خود گاه‌شماری مستقل خواهد داشت.

اما به تمام این مجموعه می‌توان با نگاهی همزمانی و با کنار نهادن گذشت زمان نیز نگریست، این که در مجموع این نوشته‌های کوتاه هنوز منتشر نشده در کنار مقالات و کتاب‌های نگارنده، چه خانه‌هایی از یک پازل را پر کرده‌اند، و این پازل در کدام نواحی تُنُک‌تر و کجا پربارتر بوده است و اکنون برآیند مجموعی آن چه تصویری را به دست می‌دهد…