تحلیل ساختار و نظریه بازار

مطالب این کتاب به اصول اولیه شکل‌گیری نظریه بازار مدرن می‌پردازد و اصول پیچیده‌تر انواع بازارهای مالی و اعتباری و الکترونیکی را در نظر نگرفته و مورد مطالعه قرار نمی‌دهد. بازه زمانی که این اثر به آن پرداخته است، تقریبا از شکل‌گیری بن مایه‌های نظریه جدید بازار در اواسط قرن هجدهم شروع شده و به نیمه‌های قرن بیستم ختم می‌شود. از اینرو جا‌داشت که این قید زمانی در عنوان اثر دیده شود که به دلایلی از آن صرفنظر شد. به هر روی، پرداختن به اصول کلی بازارهای جدید مالی و اعتباری و مجازی که از اواسط قرن بیستم رونق گرفت، تحقیقی مستقل می‌طلبد، گرچه با اصول و مبانی اولیه نظریه بازار بی‌شباهت نیست.

هدف اساسی که این تحقیق دنبال می‌کند، بررسی عوامل پشت صحنه بازارست که در واقع قواعد توزیع بدست آنها شکل می‌گیرد. این ملاحظات بیشتر جنبه نظری دارد و کمتر از شواهد عینی و تجربی بهره برده است. این مساله هرچند در پاره‌ای از موارد بیش از اندازه انتزاعی بنظر آید، اما برای تهیه چارچوبی تحلیلی لازم است. برای این منظور ملاحظات مفهوم بازار و دلالتهای آنرا از سه زاویه اقتصادی، اجتماعی، فلسفی و حقوقی دیده ایم که متناظر با ساخت اقتصادی، اجتماعی، فلسفی و حقوقی است. به این ترتیب یک مطلب ممکن است چند بار و از زوایای مختلف مورد بررسی قرار گرفته باشد که این رویه، به تکرار پاره‌ای از مطالب منجر شده است. از این تکرارها گریزی نداشتیم.

در مورد شیوه و روش نقد و بررسی نظریات نیز عمدتا سه رویکرد دنبال شده است. رویکرد اول درون سیستمی است. به این معنا که از طریق رویکردهای بدیل نظریه بازار آزاد، که در چارچوب نظام سرمایه‌داری می‌گنجد، به نقد این نظریات پرداخته‌ایم. مثلا رویکرد مکتب اتریش، نهادگرایان و یا کینزیها. رویکرد دوم برون سیستمی است و از طریق سیستم‌های معارض با نظام سرمایه‌داری به نقد تئوری بازار پرداخته است. مثلا رویکردهای مارکسیستی و یا اسلامی. رویکرد سوم در نقد نظریات، مبتنی بر استنباط‌ها و برداشت‌های شخصی است که از مقابله این نظریات با یکدیگر بدست آمده است. این چندگانگی در رویه‌های نقد، اگرچه بر تنوع مطالب افزوده اما تا حدودی از وحدت سبک و سیاق در نقادی موضوعات، کاسته است.

در مراحل تدوین این اثر از راهنمایی‌های ارزنده اساتید محترم جناب آقای دکتر درخشان و جناب آقای دکتر شاهرودی و همچنین رهنمودهای ارزشمند جناب آقای سید مهدی زریباف بهره فراوان برده‌ایم. از تلاش همه این بزرگواران سپاس‌گزاریم.

مطالعه ۳۵ صفحه آغازین کتاب