دین و همزیستی مسالمت آمیز

دین و همزیستی مسالمت آمیز:هرچند دربارۀ صلح، جنگ و خشونت حوزه‌های تحقیقاتی ویژه‌ای شکل گرفته و محورهای بحث مشخص شده است، اما دربارۀ همزیستی به عنوان یک حوزۀ تحقیقاتی خاص هنوز این اتفاق صورت نگرفته است.

دین و همزیستی مسالمت آمیز

مفهوم همزیستی با مفاهیمی چون تساهل، احترام به دیگران و هم چنین تکثر فرهنگی ارتباط نزدیکی دارد. هرچند در حدود و دایرۀ هر کدام از این مفاهیم بحث‌های مختلفی وجود دارد، اما با این وجود درک همزیستی بدون این مفاهیم ناممکن به نظر می‌رسد. امروزه تنها راه برای رسیدن به یک زندگی سالم و کشف حقیقت، احترام به عقاید یکدیگر و بالا بردن ظرفیت‌های فردی و اجتماعی برای شنیدن رویکردهای متفاوت و گفت‌و‌گو است.

عصر

در عصر حاضر ما با پدیدۀ دیگری نیز روبه رو هستیم. جهانی شدن، ارتباط فرهنگ‌ها و جوامع را افزایش داده و شبکه‌ای از ارتباطات فرهنگی و دینی بین جوامع و فرهنگ‌ها ایجاد کرده است، که این امر از تعهد ملت‌ها به دولت هایشان کاسته و باعث بی‌ثباتی در جوامع شده است. از این رو، بیش از پیش دولت‌ها به گفت وگوی مستمر با شهروندان خود نیاز دارند تا از این طریق دوباره احساس مسئولیت و تعهد در آن‌ها نسبت به خود ایجاد کنند.

ادیان

امروزه تمام ادیان با مفهوم جهانی شدن، در جهان متکثر خودشان را توسعه می‌دهند. پیتر برگر تکثرگرایی را زندگی مشترکِ ادیان و اقوام مختلف زیر چتر یک دولت قانونیِ مسالمت‌آمیز، که در کنش متقابل مسالمت آمیز با هم هستند، می‌داند. از نظر او تنها زندگی کنار هم کافی نیست، بلکه ارتباط متقابل بین آن‌ها شرط اساسی است. این ارتباط با گفت و گوی بین آن‌ها شروع می‌شود. گفت و گو می‌تواند بسیاری از تصاویر کلیشه‌ای را مرتفع سازد، اما این مسئله زمانی می‌تواند مؤثر باشد که با شرایط و در شرایط صورت گیرد. گفت و گو با شرایط  یعنی یک گفت و گوی برابر و متواضعانه که به منظور تفهیم و تفاهم می‌باشد و منظور از گفت وگو در شرایط، زمینه‌های گفت‌و‌گو است.

شرایط

گفت‌و‌گو در شرایط سیاسی و اجتماعی نامناسب یک گفت‌و‌گوی موثر نخواهد بود. گفتمانِ مسلط غرب دربارۀ اسلام و گفتمان بنیادگرایی، دو گفتمان مسلط بر عرصه‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی هستند که عرصه را بر گفت و گوهای موثر بین فرهنگی و بین ادیانی تنگ کرده‌اند. گرچه همایش‌ها، میزگردها و گفت‌و‌گوها زمینه‌های ارتباطاتِ درون دینی و فرهنگی و نیز میان دینی و فرهنگی را افزایش می‌دهند، اما ضروری است که نظام آموزشی و تربیتی کشورها بر این امر اهتمام ورزند و از همان ابتدا روش گفت و گو، تحمل و احترام متقابل را تعلیم دهند.

سخن

بنابر این، سخن در این همایش تنها بررسی همزیستی ادیان نبوده است، بلکه بررسی نقش دین در همزیستی تمام انسان‌ها در همۀ جوامع با وجود تنوع فرهنگی و مذهبی است. این بحث می‌تواند در سطح خرد و کلان مطرح شود. ادیان یکی از مهم‌ترین وجوه عناصر فرهنگی ملت‌ها هستند و  بخش عمده‌ای از پیام‌های رد و بدل شده میان فرهنگ‌ها، همیشه دینی بوده است. در طول تاریخ همۀ ادیان تلاش کرده اند خود را به دیگران معرفی کنند و چهرۀ مثبتی از خود در برابر آن‌ها به نمایش بگذارند و همین امر باعث رفت و آمد‌ها و تلاش برای شناخت یکدیگر شده است.