قانون و جامعه

قانون و جامعه: قانون معرب کلمه­ یونانی «canon» است که به فرانسه «loi» و به انگلیسی «law» ترجمه می‌شود و مسیری است که برای رشد انسان و جامعه تعیین می­شود. قانون در ابتدا برای ابزار و وسایلی که جهت تنظیم سطور و خطوط به­ کار رفته، وضع شده بود.

قانون

به تعبیر دیگر «قانون» لغتی سریانی و به معنای خط­کش بوده است، اما بعدها توسعه مفهومی یافته و برای کلیه قواعد و قوانین مورد نیاز و ضرورت جامعه به­کار رفت تا جایی که در شرایط کنونی مقصود از آن فقط مجموعه دستورالعمل­هایی است که برای اداره­ جامعه مورد احتیاج و ضروری می­باشد و لذا قانون عبارت از قاعده­ای حقوقی است که به تصویب مراجع قانون­گذاری رسیده باشد.

قانون در جامعه

در باب ضرورت وجود قانون در جامعه باید به دو مقدمه توجه نمود. مقدمه اول عبارت است از ضرورت عقلی زندگی اجتماعی بشر. در پیدایش، دوام و استمرار جامعه، عوامل طبیعی، غریزی و عقلانی با هم تأثیر دارد، اما این تأثیر به حدی نیست که جایی برای آزادی اراده و انتخاب انسان باقی نماند؛ بنابراین، انسان با اختیار خود زندگی جمعی را برمی‌گزیند و عامل عقلانی، در گزینش وی دخالت دارد. اگر انسان به تنهایی روزگار بگذراند، همه­ مصالحش حاصل نمی‌شود و حتی اگر بعضی از افراد بتوانند بخشی از مصالح خویش را شخصاً تحصیل کنند، این کار برای همگان میسر نیست.

مقدمه­ دوم

مقدمه­ دوم، وجود اختلافات در زندگی اجتماعی است. انسان که برای تأمین هر چه بیشتر و بهتر مصالح خود به زندگی اجتماعی روی می‌آورد، دچار تزاحم خواسته‌ها و درگیری در مورد چگونگی تأمین نیازها و بهره‌برداری از مواهب زندگی جمعی است. وجود نیازهای مشترک از یک­سو و محدودیت اشیاء و کالاهای مورد نیاز خواه ناخواه به اختلاف می‌انجامد. در چنین شرایطی است که قدرت وجود قانون به منظور تعیین حق و تکلیف انسان­ها در زندگی اجتماعی اجتناب­ناپذیر به نظر می‌رسد. به همین دلیل است که در ابتدایی‌ترین جوامع انسانی نیز ضوابط و مقرراتی هر چند ساده و ابتدایی وجود داشته است و انسان­ها خود را ملزم به اطاعت از آنها می‌دانسته‌اند و تخلف از آن عواقب سختی را به دنبال داشته است.