آفاق جهانی تفکر شیعه

با عنایت به سرعت چشمگیر روند و فرآیند جهانی‌شدن، و تأخیر در تبیین نظریه غنی شیعه در خصوص جهانی‌شدن، در طول سه دهه گذشته، ‌خوف آن می‌رود که سلطه و استیلای این پدیده، ‌سطوح و لایه‌های مختلف جامعه اسلامی را (‌با عنایت به مشخصه ویژه جوان بودن جامعه اسلامی ایران و خطرات بالقوه‌ای که در این زمینه متصور است) به سیطره خویش در آورده و عملاً فرصت‌های مناسبی که در اختیار داریم را از دست داده و به‌رغم غنای فکری و تئوریک مذهب شیعه، ‌جامعه اسلامی شیعی ایران با این پدیده پر سرعت، ‌منفعلانه برخورد کرده و قشر عظیم جامعه اسلامی و بخصوص جوانان آینده‌ساز این مرز و بوم را از دست داده و جهان تشیع نتواند جایگاه منیع و والای خویش را در این عصر کسب و احراز کند.

از سوی دیگر نقش مذهب در روابط بین‌الملل، ‌اخیرا مورد توجه شمار قابل ملاحظه‌ای از آثار و نوشته‌های علمی، ‌بویژه در حوزه‌های سیاست خاورمیانه، ‌مطالعات اسلامی،‌ گفتمان تمدن‌های معاصر، ‌مطالعات پسا‌استعماری، ‌مطالعات قومی و تروریسم جهانی قرار گرفته است.[۱]

با این حال،‌ بجز چند استثنا مباحث نوپا در خصوص جهانی‌شدن که اغلب از آن به‌عنوان فرایندی پیچیده و بسیار متنوع همراه با تاثیرات گوناگون اجتماعی، ‌اقتصادی، فرهنگی و غیره یاد می‌شود، ‌موضوع دین‌شناسی و ابعاد و پیامدهای دینی پدیده جهانی‌شدن، ‌به‌طور مشخص یا نادیده گرفته شده و یا به حاشیه رانده شده‌اند. در عوض، ‌در متون علمی و دانشگاهی‌، ‌اغلب بر تاثیرات وحدت‌بخشی و یا تفرقه‌آفرینی مذهب در امور جهانی (جنگ‌های مذهبی) و به‌طور فزاینده‌ای تاکید به‌عمل آمده است. به همین منظور با عنایت به‌غنای معرفتی اسلام و تفکر شیعی، ‌توجه به ارتباط بین تفکر شیعی با پدیده جهانی‌شدن و پاسخگویی دین به این پدیده بسیار ضروری است.[۲] از این رو اثر حاضر در پی پاسخ‌گویی به این مسئله اساسی است که مهدویت و منجی‌گرایی ریشه در کدام مبانی معرفتی دارد و نگاه اساسی آن بر پایه کدامین مکاتب انسان‌شناسی‌،‌ جهان‌شناسی و کیهان‌شناسی استوار است. آیا جهانی‌سازی هم از همین مباحث معرفتی برخوردار است؟

[۱]. ن.ک، ادیب، مصطفی، ثقلین گرانقدر، الگوی راهبردی طراحی ساختار مهندسی فرهنگی جهان اسلام.

[۲]. ن.ک، ادیب، مصطفی، جهانی‌شدن، فرصت‌ها و تهدید‌های فراروی ایران اسلامی.

مطالعه ۳۵ صفحه آغازین کتاب

ریال 2,300,000

ارسال رایگان با سفارش خرید کتاب بیش از 800 هزار تومان

14 افرادی که هم اکنون این محصول را بازدید می کنند

فهرست عناوین

مهدویت و جهانی‌شدن، ‌هر‌ دو از جمله مباحث مهم و دغدغه‌های عصر حاضر است. اعتقاد به ظهور منجی و در معنای عام خود،‌ مهدویت‌،‌ یک باور دینی فراگیر در بین انسان‌ها بوده است. در ادیان مختلف چنین اعتقادی به‌نحو ملموس و بارزی تجلی پیدا کرده است و منجی با تعابیری چون «کلکی» در آیین هندو، ‌«مسیحا» در یهود و مسیحیت‌،‌ «سوشیانت» در زرتشت و در نهایت مهدی ۴ در فرهنگ اسلامی یاد شده است. چنین باورهایی به‌رغم تفاوت‌های خاص خود، ‌در تاکید بر ظهور یک منجی جهت گشودن راهی نو و جدید فراروی انسان در جهت نیل به یک سعادت ابدی، ‌مشترک هستند.[۱]

از این رو‌، ‌مهدویت و منجی‌گرایی دغدغه تمامی انسان‌ها در دوران‌های مختلف تاریخ بوده است. در عصر ما نیز که مسائل انسانی و اجتماعی بیش از پیش فراگیر و جهانی گشته، ‌این مسئله، ‌بسیار حایز اهمیت است.

از سویی وضعیت جهانی‌شدن با رشد فناوری ارتباطات همراه بوده که موجب فشردگی زمان و مکان، ‌هم‌جواری مجازی، ‌کش آمدن مناسبات اجتماعی در طول مکان، کوچک شدن جهان و در نهایت به تعبیر مارشال مک لوهان‌، ‌پیدایش «دهکده جهانی»‌ گشته است.

اهمیت چنین وضعیتی برای ما از دو منظر مطرح و حایز اهمیت است:

  1. آنکه ما خواسته یا ناخواسته تحت تاثیر چنین پدیده‌ای در قرن ۲۱ قرار داریم و بدین جهت شناخت ابعاد آن جهت تنظیم زندگی خویش ضروری خواهد بود.
  2. وجه دوم و مهمتر این پدیده برای ما‌،‌ نسبت و ارتباط آن با اعتقاد دیرین ما نسبت به مهدویت و ظهور منجی موعود۴ می‌باشد. در واقع باور ما به شکل‌گیری حکومتی جهانی، توسط حضرت مهدی ۴ ‌چنین پرسشی را مطرح می‌سازد که چه ارتباط و نسبتی بین مهدویت و حکومت جهانی حضرت مهدی ۴ ‌با پدیده جهانی‌سازی وجود دارد؟ و در واقع سئوال اساسی کتاب همین است.

[۱]. ن.ک، ادیب، مصطفی، ‌جهانی‌شدن و ظرفیت‌های معرفتی دین اسلام.

شناسنامه اثر

چاپ

اول

سال نشر

1392

شابك

9786002143488

نویسنده

دکتر مصطفی ادیب

صفحات ما در شبکه های اجتماعی