بیداری اسلامی در نظر و عمل

بیداری اسلامی در نظر و عمل:بیداری اسلامی، را می‌توان پدیده‌ای منحصر بفرد و از نتایج بارز انقلاب اسلامی در ایران به شمار آورد که در قیاس با جریان احیاءگری اسلام، به دلیل قوّت ابعاد عملیاتی‌اش، کامل‌تر و مؤثرتر ارزیابی می‌شود. به عبارت دیگر جریان احیاء اسلام سیاسی در عصر حاضر، متأثر از امواج معرفتی قوی و با نفوذ انقلاب اسلامی، تجلیات عملی و آشکاری یافته است که عمده نظام‌های بسته منطقه را ـ‌ از ناحیه معرّفی اصول سیاسی اسلام ناب محمدی(ص) ـ دچار بحران ساخته است.

بیداری اسلامی در نظر و عمل

اگر چه تحولات جاری دو منطقه در ابتدای راه خود قرار دارند و ارایه هرگونه قضاوت قطعی‌ای دشوار می‌نماید، اما این ویژگی نبایستی راه را بر تحلیل ابعاد معرفتی و آثار کاربردی آن سد نماید. اثر حاضر با عطف توجه به همین هدف تهیه شده است و نویسندگان تلاش دارند همزمان با وقوع، تحول و اوج یافتن جریان‌های سیاسی ـ اجتماعی در کشورهای منطقه، به تحلیل مبادی، ارکان و آینده آنها همت گمارند. این اقدام اگر چه متضمن ریسک علمی ـ‌ تحلیلی بالا است، اما ضروری بوده و اصلاح تحلیل‌ها و تقویت سیاست‌ها را در پی خواهد داشت.

حاضر

کتاب حاضر اولین اثر از مجموعه مقالات مربوط به بیداری اسلامی است که به بررسی ابعاد نظری و عملی بیداری اسلامی اختصاص دارد. در مجلدات بعدی سعی خواهد شد تا زوایای جدیدتری از بیداری اسلامی به صورت موردی مطالعه و تحلیل گردد. برای این منظور اثر حاضر در سه بخش تنظیم شده است.

موضوع

بخش اول، مبادی نظری موضوع را پوشش می‌دهد. با عنایت به کمبود منابع در این زمینه،‌ مقالات این بخش بیشتر است. در مقاله نخست افتخاری با استفاده از نظریه «ملت قوی ـ دولت ضعیف»، چارچوبی تحلیلی را ارایه داده که در آن بیداری اسلامی به عنون پدیده‌ای جامعه شناختی بررسی شده است. از این منظر سرمایه اجتماعی نظام‌های سیاسی اقتدارگرا متأثر از تحولات سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی رو به زوال گذارده و ملت‌های اسلام خواه برای اصلاح امور اقدام به حذف آنها نموده‌اند.

روح‌الامین

در مقاله دوم روح‌الامین با مرور دیدگاه‌های موجود تلاش نموده تا چارچوب نظریی را بنیان نهد که راهنمای فهم معنای جنبش‌های برآمده از بیداری اسلامی باشد. در حالی که مقاله افتخاری بیشتر مبادی و بنیان‌های بیداری اسلامی را پوشش می‌دهد، مقاله دوم ابعاد نظری مربوط به جنبش‌های را برجسته می‌سازد و از این حیث مکمل یکدیگرند. در سومین مقاله «غفاری» اقدم به برجسته نمودن یک نظریه خاص ـ مربوط به آیت الله خامنه‌ای ـ نموده است.

فلسفه

فلسفه این اقدام آن است که مقام معظم رهبری نقش مهمی در تبیین نظری این پدیده داشته‌اند و در سخنرانی‌های مختلف خویش به تحلیل علمی ابعاد آن پرداخته‌اند و از این حیث این نظریه از ارزش مبنایی برخوردار است. چهارمین مقاله سعی دارد براساس نظریه محرومیت نسبی کار موضوع بیداری اسلامی را تحلیل نماید. بزعم اسماعیلی مجموع محرومیت‌های تحمیلی بر مردم عرب از ناحیه دولت‌ها و عوامل خارجی (در حوزه‌های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی) منجر شد تا نوعی نارضایتی در این جوامع پدید آید که راه حل آن نزد اسلام‌گرایان است.