ضمان قهری؛ “مسئولیت مدنی” با مطالعه تطبیقی در فقه مذاهب اسلامی و نظام‌های حقوقی

در کتاب حاضر نیز همانند کتاب (حقوق مدنی ۴) جهت‌گیری استدلال‌ها به سوی حقوق اسلامی است. زیرا:

اولاً . حقوق اسلامی در طول چهارده قرن گذشته، حقوق مورد عمل جامعه ما بوده و با فرهنگ جامعه ما ترکیب شده است.

ثانیاً . به موجب اصول چهارم و هفتاد و دوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، همه قوانین مصوب سرزمین ما باید مبتنی بر حقوق اسلام باشد و در نتیجه تفاسیر متون قانونی نیز باید در همین راستا صورت گیرد.

ثالثاً . سیر تحول حقوق در جوامع پیشرفته دنیا نیز خوشبختانه به همان سویی است که حقوق اسلامی رفته، لذا برای حقوقدان ایرانی پیروی از حقوق اسلامی
– مخصوصاً در باب مسئولیت مدنی – در واقع به معنی هم‌آهنگی با تکامل اندیشه حقوقی بشر است.

رابعاً . و مضافاً بر آنچه گفته شد اعتقاد شخص نگارنده به حقوق اسلامی، مخصوصاً مکتب حقوقی امامیه است که همواره انگیزه و در واقع راهنمای نگارنده در مطالعات و تحقیقات حقوقی بوده است، و گذشته از باور به استواری مبانی حقوق اسلامی، پژوهش‌های حقوقدانان اسلامی را عموماً و تحقیقات حقوقدانان و فقیهان امامیه را خصوصاً از برترین دست آورد‌های اندیشه بشری در زمینه حقوق دانسته و پایبندی به مبانی اسلامی را وظیفه همه حقوقدانان کشور‌های اسلامی می شناسد.

ولی این باور به ان معنی نیست که دست آورد‌های اندیشمندان دیگر جوامع پیشرفته را کم‌ارزش بدانیم و یا هر آنچه را که به‌عنوان حقوق اسلامی معرفی می‌شود بی‌نیاز از بحث و مناقشه تصور کنیم. و این را نیز می‌دانیم که بدون تردید پیشرفت‌‌های علم در جوامع مترقی دنیا نیاز‌های جدیدی را مطرح می‌کند و این نیازها که با تلاش‌های مجدانه دیگر دانشمندان در دیگر شاخه‌‌های علوم از جمله علوم انسانی همراه است علما و اساتید حقوق را نیز به کار گسترده در عرصه حقوق نیز وادار می‌کند و فضای حقوقی جهان، مباحث حقوقی نوینی را می‌طلبد که مقتضای ویژه خود را دارند و مفاهیم نوینی را پدید می‌آورند

ولی نکته مهم این است که پیشرفت علم حقوق در جوامع انسانی نه تنها موجب وهن مبانی حقوقی اسلامی نشده بلکه استحکام و درستی مبانی حقوق اسلام و مخصوصاً فقه امامیه را ثابت کرده است و ما چهر‌ه‌ای از این واقعیت رادر این کتاب می‌بینیم.

و نکته قابل توجه این است که مسائل و مباحث علمی باید از تنش‌ها و اغراض سیاسی دور باشد تا علم، مخصوصاً دانش حقوق بتواند نقش واقعی خود را ایفا کند و حقوقدانان قادر باشند به اهداف عدالت خواهانه خود برسند. برای همه خدمت‌گزاران علم و اخلاق و عدالت به ویژه دانش پژوهان حقوق، آرزوی توفیق در عرصه‌‌های علم و عمل را داریم….

مطالعه ۳۵ صفحه آغازین کتاب