گفتارهایی درباره آزادی

بخش اول: آزادی در اندیشه سیاسی غرب
گفتار اول: جایگاه «آزادی» در فلسفه سیاسی افلاطون و ارسطو / حسن مجیدی، مهدی نادری باب اناری
1. مبانی مفهومی
2. روش در پژوهش
3. زمینه و زمانه یونان باستان
4. «امر آزادی» در دیدگاه افلاطون و ارسطو
4-1. آزادی به‌مثابه وصف فعل انسان
4-2. آزادی به‌مثابه وصف حكومت و حوزه عمومی
4-3. آزادی به‌مثابه وصف جنس انسان
گفتار دوم: تحول مفهوم آزادی در اندیشه سیاسی غرب / فرشاد شریعت
1. آزادی در پرتو حکمت دولت
2. آزادی در پرتو شریعت
3. بن‌بستی به نام تومیسم
4. آزادی در پرتو حکومت با قانون
5. آزادی در پرتو حکومت در قانون
گفتار سوم: بررسی تفکیک آزادی منفی از آزادی مثبت در آراء آیزایا برلین بر مبنای هرمنوتیک کوئنتین اسکینر / حسن مجیدی، اسحاق سلطانی
1. روش پژوهش: هرمنوتیک روشی کوئنتین اسکینر
1-1. چیستی معنا
1-2. چیستی متن
1-3. فهم متن
1-4. استلزامات روشی اسکینر
2. زمینه سیاسی – اجتماعی کنش
2-1. از ریگا تا آکسفورد، سیر زندگانی برلین
2-2. جنگ جهانی دوم
2-3. اتمام جنگ و آغاز دوباره کمونیسم
3. زمینه نظری کنش
3-1. زمینه نظری ستیزنده
3-1-1. کمونیسم
3-1-2. فاشیسم
3-2. زمینه نظری حمایتگر
3-2-1. آراء کارل ریموند پوپر
3-2-2. آراء هانا آرنت
4. متون برلین
4-1. مبانی نظری آزادی
4-1-1. کثرت‌گرایی تعدیل‌یافته
4-1-2. سرشت ناپایدار و متغیر بشر
4-1-3. قدرت انتخاب
4-1-4. آزادی، غایتی در خود
4-2. مفاهیم دوگانه آزادی
4-2-1. آزادی منفی
4-2-2. آزادی مثبت
4-3. انحراف در مفاهیم دوگانه آزادی
4-3-1. انحراف در آزادی منفی
4-3-2. انحراف در آزادی مثبت
5. نقد دیدگاه برلین
5-1. عدم ضرورت منطقی بین عقاید وحدت‌انگار و خودکامگی
5-2. عدم تمایز دقیق دو مفهوم آزادی
5-3. رابطه خودتحقق‌بخشی و آزادی مثبت
5-4. طرح محدود آزادی
بخش دوم: آزادی در اندیشه سیاسی اسلام و ایران
گفتار چهارم: آزادی سیاسی در اندیشه سیاسی و سیره حکومتی امام علی (7) /
جلال درخشه، جبّار شجاعی
1. چهارچوب مفهومی و نظری
1-1. مفاهیم
1-1-1. آزادی
1-1-2. آزادی سیاسی
1-2. چهارچوب نظری
1-2-1. نظام سیاسی تغلّب (سلطه‌گر یا استبدادی)
1-2-2. نظام سیاسی جماعیه یا احرار (آزادها)
1-2-3. نظام سیاسی فاضله
2. آزادی سیاسی در حکومت امام (7)
2-1. مبانی آزادی سیاسی در کردار و گفتار امام
2-1-1. خلافت الهی
2-1-2. امامت و رهبری
2-1-3. ستم‌زدایی (استبدادستیزی) و استکبارستیزی
2-1-4. آزادی همراه با مسئولیت و حق انتخاب
2-1-5. آزادی عقیده و بیان
2-2. اصول آزادی سیاسی
2-2-1. حق آگاهی
2-2-2. حق نظارت
2-2-3. حق اعتراض و شکایت
2-2-4. ارشاد
2-2-5. مشورت
2-2-6. رعایت حقوق و مصالح مردم
2-3. پیامد‌های آزادی سیاسی
2-3-1. مشارکت مردمی
2-3-2. گرایش مردم به دین
2-3-3. جلب رضایت مردم و بالابردن کارآمدی نظام سیاسی
گفتار پنجم: مطالعه تطبیقی اندیشه آزادی در آراء علماء و روشنفکران مشروطه /
ناصر جمال‌زاده، سیدمحمدحسن نعمتی
1. آشنایی ایرانیان با مفهوم جدید آزادی
2. آزادی در گفتمان اسلامگرا
2-1. علمای مشروطه‌خواه
2-1-1. آیت‌الله میرزا محمدحسین نائینی
2-1-2. ملاعبدالرسول کاشانی
2-1-3. شیخ محمد اسماعیل محلاتی غروی
2-2. علمای مشروعه‌خواه
2-2-1. شیخ فضل‌الله نوری
2-2-2. میرزا علی اصفهانی
3. گفتمان ملی‌گرا
3-1. میرزا یوسف خان مستشارالدوله تبریزی
3-2. میرزا عبدالرحیم طالبوف
4. گفتمان غرب‌گرا
4-1. میرزا ملکم‌خان ناظم‌الدوله
4-2. میرزا فتحعلی آخوندزاده
گفتار ششم: مقایسه متمم قانون اساسی مشروطه و قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران از منظر مسئله آزادی / سید محمدرضا احمدی طباطبایی، اسحاق سلطانی
1. روش پژوهش
1-1. چهارچوب تحلیلی مک‌کالم در باب آزادی
2. چرایی بحث از آزادی
2-1. مقدمات تاریخی بحث از آزادی
2-2. «چرایی» در انقلاب مشروطه
2-3. «چرایی» در انقلاب اسلامی ایران
3. «چیستی» معنای آزادی
3-1. «چیستی» آزادی در متمم قانون اساسی مشروطه
3-1-1. دوگانه کنشگر (فاعل آزاد) – مانع (ایجابی) آزادی
الف. کنشگر فردی آزاد
ب. کنشگران غیرفردی آزاد
3-1-2. غایت آزادی
3-2. «چیستی» آزادی در قانون اساسی جمهوری اسلامی
3-2-1. دوگانه کنشگر (فاعل آزاد) – مانع (ایجابی) آزادی
الف. کنشگر فردی آزاد
ب. کنشگران غیرفردی آزاد
3-2-2. غایت آزادی
3-3. مقایسه «چیستی» آزادی در قوانین اساسی
4. چگونگی
4-1. «چگونگی» تحقق آزادی در متمم قانون اساسی مشروطه
4-2. «چگونگی» تحقق آزادی در قانون اساسی جمهوری اسلامی
گفتار هفتم: آزادی در اندیشه سیاسی رهبران انقلاب اسلامی / مهدی نادری باب اناری
1. ماهیت آزادی
2. ارزش آزادی
3. حدود آزادی
4. مصادیق آزادی
4-1. آزادی رأی و حق تعیین سرنوشت
4-2. آزادی احزاب و تشکیل اجتماعات
4-3. آزادی عقیده
4-4. آزادی بیان
4-5. آزادی اندیشه
گفتار هشتم: نسبت عدالت و آزادی: مقایسه آراء شهید مطهری و جان رالز / علی خلیلی، محمدرضا احمدی طباطبایی
1. وجوه اشتراک شهید مطهری و جان رالز در بحث آزادی
2. وجوه اختلاف شهید مطهری و جان رالز در بحث آزادی
3. وجوه اشتراک شهید مطهری و جان رالز در بحث عدالت
4. وجوه اختلاف شهید مطهری و جان رالز در بحث عدالت
5. وجوه اشتراک شهید مطهری و جان رالز در بحث نسبت عدالت و آزادی
6. وجوه اختلاف شهید مطهری و جان رالز در بحث نسبت عدالت و آزادی
گفتار نهم: آزادی در آراء و اندیشه‌‌های آیت‌الله جوادی آملی / مهدی نادری باب اناری
1. آزادی در منظومه فکری آیت‌الله جوادی آملی
1-1. ماهیت آزادی
1-2. آزادی تکوینی و تشریعی
1-3. تفاسیر چندگانه از آزادی
1-4. ارزش آزادی
1-5. حدود آزادی
1-6. آزادی عقیده
2. آزادی در نظامنامه حقوق بشر از منظر آیت‌الله جوادی آملی
3. آزادی در نظام جمهوری اسلامی ایران از منظر آیت‌الله جوادی آملی
گفتار دهم: تحول انگاره «آزادی» در ساخت دولت و نظام سیاسی تسنن /
حسن مجیدی، مهدی نادری باب اناری
1. امتناع انگاره آزادی در ساخت امپراتوری
1-1. امپراتوری امویان
1-2. خلافت عباسیان
1-3. امپراتوری عثمانی
2. امکان انگاره آزادی در ساخت دولت
2-1. ساحت نظری
2-1-1. عابد الجابری
2-1-2. راشد الغنوشی
2-1-3. یوسف قرضاوی
2-2. ساحت عملی
2-2-1. آزادی به‌مثابه اراده عمومی ملت عرب
گفتار یازدهم: آزادی و امنیت / اصغر افتخاری
1. عناصر مفهومی
1-1. آزادی
1-1-1. رویکرد لیبرالی
الف. آزادی منفی
ب. آزادی مثبت
1-1-2. رویکرد اسلامی
1-2. امنیت
الف. گفتمان سلبی: امنیت به‌مثابه نبود تهدید
ب. گفتمان ایجابی: امنیت به‌مثابه رضایت
2. سازمان معنایی
2-1. سازمان معنایی «امنیت‌محور»
الف. الگوی آزادی حداقلی
ب. الگوی ابزاری آزادی
2-2. سازمان معنایی «آزادی‌محور»
الف. الگوی «امنیت مشارکتی»
ب. الگوی «امنیت ساختنی»
3. نظریه تعامل در چهارچوب
3-1. اركان معرفتی
3-2. تأسیسات حقوقی
3-2-1. تعریف سازمان حقوقی امنیت برای تعیین حدود آزادی
الف. قوانین/ حقوق امنیت ملی
ب. قوانین عادی امنیت
3-2-2. تعریف سازمان حقوقی آزادی برای منضبط نمودن امنیت
الف. حقوق انسانی
ب. حقوق شهروندی